Terug naar overzicht

Pils?!… Mag het wat zachter?

tww april 2019
Door: Rob Hagen

Laten we er geen doekjes om winden:

  • ben je ooit ècht tevreden geweest over je eigen pils?

  • heb je ooit met pils een wedstrijd gewonnen?

  • heb je ooit met pils de sier gemaakt op een feestje?

Geen nood. Als het antwoord op die vragen nee is, bevind je je in goed gezelschap. Ik kan drie goede redenen bedenken waarom je Heineken, Grolsch of Jupiler nog niet kunt benaderen laat staan evenaren.

a) het is er nog nooit van gekomen

b) je hebt de vergistingstemperatuur nog niet onder controle.

c) het water dat je gebruikt, is te hard.



De afgelopen tijd is er in de club veel aandacht besteed aan het belang van een constante temperatuur bij zowel de hoofdvergisting als de lagering. Heb je, mogelijk mede daardoor een tweedehands koelkast voor dat doel aangeschaft, dan ben je ten aanzien de bovengenoemde bezwaren a) en b) al een heel eind op weg. Te meer omdat de ondergistende bieren (lagers) doorgaans lagere temperaturen verlangen dan bovengistende ales.

Wat overblijft is c), de hindernis van het harde water. Wat kun je daar tegen ondernemen? Een tankauto met osmosewater voor laten rijden? Nee hoor, het kan veel eenvoudiger. En als je een beetje handig bent, heb je het binnen een week geregeld. De belangrijkste grondstof voor een perfecte pils, stroomt dan bij jou gewoon uit de kraan!

Hard en zacht water

Ik heb het hier natuurlijk over hard en zacht water. Hardheid van het water is een maat voor de hoeveelheid opgeloste bestanddelen als calcium en magnesium. Bij ons in de duinen ontstaat hard water als zacht water in de diverse aardlagen zouten opneemt die die bestanddelen bevatten.

De samenhang tussen de hardheid van het water en de kwaliteit van het bier is erg ingewikkeld. Sterk vereenvoudigd komt het erop neer dat hard water minder geschikt is naarmate het bier lichter is. Donker bier met weinig hop kan gemakkelijk met hard water worden gebrouwen. Hetzelfde geldt voor Engelse ales. Naarmate bier verfijnder is, zoals bij een pils, kun je echter niet om zacht water heen.

Hardheid van water wordt doorgaans uitgedrukt in graden Duitse hardheid (°dH). Ter vergelijking: In Burton, in het Verenigd Koningkrijk, heeft het leidingwater een hardheid in de buurt van 13°dH, terwijl het in Plzen (Tsjechië) de naam gemeentepils meer eer aandoet met 1,3°dH. In Hoofddorp wordt de hardheid zo constant mogelijk gehouden, zo rond 8°dH (Cijfers PWN, april 2019).

Ondanks dat er verschillende manieren zijn om water te ontharden, lees je er in recepten zelden iets over. Gek eigenlijk als je bedenkt dat de impact van hardheid op de smaak enorm is. De eenvoudigste manier om water te ontharden is door gebruik te maken van een waterontharder. Het ultieme vaderdagscadeau natuurlijk! Dat niet alleen. Ook de andere gezinsleden zijn er blij mee. Kalkafzetting op kranen en sanitair behoren snel tot het verleden, kofie en thee gaan beter smaken, het wasgoed wordt zachter en huishoudelijke apparaten gaan langer mee.

Waterontharder

Water kan worden onthard door zogenaamde waterontharders. Voor huishoudelijk gebruik zijn die er in alle vormen en maten. Je hebt ze waarschijnlijk al leren kennen dankzij de tv-reclame of heb je ze in de schappen zien liggen bij een bouwmarkt. Een waterontharder is een hoogwaardig product dat om een maatwerkoplossing vraagt.

Eén onafhankelijke website wil ik je niet onthouden: www.waterontharderkiezen.nl. Zelf heb ik die website gebruikt om de lijst van enkele honderden modellen terug te brengen tot ruim dertig uit het topsegment. Ook heb ik er veel informatie vandaan gehaald, zodat ik die kan afstemmen op jouw situatie, thuis of in de micro-brouwerij. Om tot de juiste keuze te komen, wijst het stappenplan je de weg. Let wel, voor leden van 't Wort Wat! gelden er afspraken met bedrijven die tot interessante kortingen kunnen leiden. Die afspraken gelden in het algemeen tot 1 juli 2019 en zo lang de voorraad strekt. Wees er dus snel bij!

Tabel 1: waterverbruik in liter per jaar

 

weinig

gemiddeld

veel

1 persoon

30000

45000

60000

2 personen

60000

90000

120000

3 personen

90000

135000

180000

4 personen

120000

180000

240000

5 personen

150000

225000

300000

6 personen

180000

270000

360000

 

Tabel 2: geschat extra waterverbruik (in liter) door brouwen

frequentie van brouwen (/jaar)

batchgrootte

5x

10x

15x

20 liter

1000

2000

3000

40 liter

2000

4000

6000

60 liter

3000

6000

9000

80 liter

4000

8000

12000

100 liter

5000

10000

15000

120 liter

6000

12000

18000

 

tabel 1 en 2: verbruiksvolume

Stap 1: bereken het benodigde volume

Maatgevend voor de keuze van de juiste waterontharder is het zogenaamde verbruiksvolume. Bereken dit door de waarden in tabel 1 en 2 op te tellen. Stem op dit volume de waterontharder af (zie tabel 3). Kies deze niet te klein, wat kan leiden tot onnodige verspilling van water en een beperkte doorstroomcapaciteit; kies deze niet te groot ter voorkoming van ongewenste bacteriegroei en onnodig hoge aanschaf en -verbruikskosten.

Voorbeeld

Voor een gezin met twee kinderen waar bijna elke maand 20 liter bier gebrouwen wordt, zou de aanschaf van één van de apparaten in het donkergekleurde kader van tabel 3 een goede oplossing bieden. De exacte berekening (op basis van verbruik, gewenste hardheid etc.) bespaar ik je. Het regeneratievolume daarvan valt ruimschoots binnen de marges van die ontharder. Heb je een specifieke situatie die veel van je installatie vraagt, bijvoorbeeld bij regendouche of een groot bad, dan is het zinvol de regeneratie-intervaltijd met leverancier te bespreken.



Tabel 3: waterontharders, afmetingen en prijzen

Merk, model, type

hxdxb (cm)

min.

max.

prijs

Remon Sava

49x36x20

1421

2639

€ 1.550

Erie IQ Soft Eco+ 9

50x44x28

1575

2925

€ 1.950

Remon Angara

55x48x24

1715

3185

€ 1.750

Amysoft E 100

56x43x33

2450

4550

€ 1.495

Amysoft C 100

53x43x36

2450

4550

€ 1.395

Erie Slimline Eco 11

45x44x35

2450

4550

€ 1.581

Remon Kupa

54x49x37

2450

4550

€ 1.900

Erie Maxima Eco 11

67x57x35

2457

4563

€ 1.581

Amysoft E 200

68x43x33

2625

4875

€ 1.575

Amysoft C 200

67x43x36

2625

4875

€ 1.425

Erie IQ Soft Eco+ 12

58x44x28

2625

4875

€ 2.150

Erie Optimo 12

58x44x28

2625

4875

€ 1.360

Remon Tisa

78x48x24

2940

5460

€ 1.900

Erie Slimline Eco 14

55x44x35

3062,5

5687,5

€ 1.628

Remon Neva

61x48x28

3062,5

5687,5

€ 1.950

Erie Maxima Eco+ 15

81x57x35

3342,5

6207,5

€ 1.528

Amysoft E 300

88x51x36

3675

6825

€ 1.625

Amysoft C 300

84x43x36

3675

6825

€ 1.495

Amysoft E 400

114x51x36

4287,5

7962,5

€ 1.995

Amysoft C 400

116x50x36

4287,5

7962,5

€ 1.795

Erie Slimline Eco 17

96x47x39

4287,5

7962,5

€ 1.971

Remon Kama

106x48x24

4410

8190

€ 2.050

Erie IQ Soft Eco+ 18

73x44x28

4550

8450

€ 2.295

Erie Maxima Eco 20

109x57x35

5015,5

9314,5

€ 1.528

Amysoft E 500

114x51x36

6037,5

11212,5

€ 1.900

Remon Neva XL

106x48x28

6125

11375

€ 2.150

Remon Kupa XL

105x49x37

6125

11375

€ 2.150

Erie Maxima Eco 26

109x57x35

6538

12142

€ 1.548

Erie IQ Soft Eco+ 26

98x44x28

6562,5

12187,5

€ 2.635

Erie Slimline Eco+ 24

96x47x39

6758,5

12551,5

€ 2.460

Erie Slimline Eco 30

96x47x37

7570,5

14059,5

€ 2.491

Erie Maxima Eco 32

109x57x37

8011,5

14878,5

€ 1.638



Tabel 3: typen waterontharders, hun afmetingen, de marges voor regeneratievolume en prijzen*.

* prijzen zijn indicatief en als op internet gepubliceerd (voorjaar 2019). Ondanks dat deze tabel met de grootste zorg en in overleg met leveranciers is samengesteld, kan de auteur van dit artikel geen aansprakelijkheid voor de juistheid ervan aanvaarden.

Stap 2: bepaal de plaats in huis

Tabel 3 vermeldt de afmetingen van alle waterontharders. Er staan wat grote jongens tussen, dus denk niet te licht over de ruimte die ze innemen. Er is geen standaard plaats voor een waterontharder. Niettemin geldt er wel een aantal zaken waar je op moet letten. Voor een elektronische water ontharder (bacteriologisch een must, zoals alle types in tabel 3) is het van belang een stopcontact in de buurt hebben. Een voor de hand liggende plek is wellicht in de buurt van de meterkast, aangezien daar zich de watermeter bevindt. Naast de invoer en uitvoer na de watermeter, is een afvoer naar het riool ook van groot belang. De kalk moet namelijk samen met zout water ook daadwerkelijk worden afgevoerd. Vaak verdient het de voorkeur om een waterontharder te plaatsen in de berging of een garage, waar het vaak koeler is. Voor je specifieke situatie thuis is het handig om te overleggen met de leverancier.

Even een klein technisch intermezzo

Bacteriologisch gezien is een waterontharder die één a twee keer per week regenereert (zichzelf schoonspoelt) ideaal. Wanneer dit minder is, is de bacteriegroei in het water iets hoger met een mindere kwaliteit van drinkwater en dus ook van je brouwsels. Wanneer hij te vaak regenereert gaat dit hogere kosten opleveren door slijtage en verbruik. Meer dan de capaciteit die je watermeter kan leveren, is onnodig wat het piekverbruik betreft. De werkelijke capaciteit die je waterontharder heeft wordt bepaald door de hardheid van uw water. Omdat de waterhardheid per dag, maar zelfs per dagdeel wisselt, is het van belang de hardheid van het water te meten. Net als bij het brouwen zelf gelden hier de principes: ‘meten is weten’ en ‘gissen is missen’!

Stap 3: Vergelijk de waterontharders

Leveranciers van waterontharder zijn het erover eens dat de vergelijkingssite www.waterontharderkiezen.nl de meest uitvoerige en juiste informatie bevat over waterontharders. Enigszins gedateerd, dat wel: van levensverwachting, duurzaamheid en eigentijdse WiFi modules wordt nog geen melding gemaakt. Adressen, websites en telefoonnummers vind je daar wel. Echter, een zoektocht langs ongeveer 40 leveranciers en enkele honderden modellen wil ik je besparen. Het afgeschermde gedeelte voor de leden van ‘t Wortwat (www.twortwat.nl) beschrijft hoe je met een flinke korting een waterontharder kunt bestellen. De kortingsactie is alleen voor leden en loopt tot 1 juli 2019. Dus wees er snel bij!

Stap 4: bestel en installeer

In principe kun je een waterontharder gemakkelijk zelf installeren. Geen tijd, geen zin of twee linker handen: erkende installateurs van ondergenoemde bedrijven nemen je het werk graag tegen meerprijs van je over.

Functie

Modellen

Getoonde modellen

Andere aanbieders

Ontsmettingsmodule

(gezondheid)

Amysoft

Erie (optie)

Remon

Uitgerust met een ontsmettingsmodule

+ eenvoudig aan en uit te zetten

+ geen bacterievorming

Geen ontsmettingsmodule

– niet aan en uit te zetten

– kans op bacterievorming

Zoutdetectie

(gemak)

Amysoft

Erie

Remon

Uitgerust met zoutedetectie

+ seintje wanneer het zout op is

+ stiltetijd in te stellen

Geen zoutdetectie

– Geregeld zoutvoorraad controleren

– geen stiltetijd in te stellen

Bediening en monitoring

(gemak)

Amysoft

Erie

Remon

Multifunctioneel kleurendisplay

+ alle processen zichtbaar gemakkelijk zelf in te stellen

Analoog of geen kleurendisplay

– geen inzicht in processen

– moeilijk zelf in te stellen

Intern mechanisme

(gemak)

Amysoft

Erie

Remon

Elektrisch gestuurd mechanisme

+ drukverlies nihil

+ geen trillingen

+ regenereert ‘s nachts (dus altijd zacht water)

Waterdruk gestuurd mechanisme

– drukverlies door mechanische tegendruk

– kans op trillingen

– hard water tijdens regeneratie

Onthardingsproces

(kostenreductie)

Amysoft

Erie

Remon

Enkele cilinder

+ voordelig in aanschaf

+ slimme microprocessor

+ resthardheid instelbaar

Dubbele cilinder

– duurder in aanschaf

– geen microprocessor

– resthardheid niet instelbaar

Langdurige afwezigheid

(gezondheid en kostenreductie)

Amysoft

Erie

Remon

Vakantiemodus

+ geen bacterievorming

+ de automatische spoeling zonder zout bij afwezigheid

Geen vakantiemodus

– kans om bacterievorming bij langdurige afwezigheid

Efficiëntieregeneratie

(kostenreductie en effectiviteit)

Amysoft

Erie

Remon

Microregeneratie met tegengestelde pekelspoeling

+ meest verzadigde hars voor het eerst gespoeld is + meest efficiënte regeneratietijd

+ volledige benutting harscapaciteit

Normale regeneratie zonder tegengestelde pekelspoeling

– meest verzaligde hars wordt als laatst gespoeld met minder efficiënte regeneratie

– harscapaciteit onvolledig benut

Bij stroomuitval

(gemak)

Amysoft

Erie

Remon

+ Functies blijven behouden bij stroomuitval

Geen memorymodus

– bij stroomuitval alle instellingen kwijt

De modellen van Erie zonder de optionele ontsmettingsmodule hebben een voorziening die vergelijkbare ontsmettingsresultaten oplevert maar de hars in de ontharder spaart waardoor die een langere levensduur heeft. Ondanks dat deze tabel met de grootste zorg en in overleg met leveranciers samengesteld, kan de auteur van dit artikel geen aansprakelijkheid voor de juistheid ervan aanvaarden.

 

Tabel 4: eigenschappen van waterontharders

Adressen

Amysoft
De Hoogte 5
9351 VN Leek
0584-587600
www.amysoft.nl



Erie
Ecomatch Waterbehandeling
Marconistraat 70d
2809 PE Gouda
0182-672451
www.ecomatch.nl



Remon Waterontharders
Van der Waalspark 26
9351 VC Leek
088-6488064
www.remon-waterontharders.nl



Ervaringen met hard en zacht water worden al heel veel opgedaan maar nog weinig beschreven. Vandaar dat ik graag iedereen willen oproepen ervaringen te delen. In de volgende clubbladen kan ik er dan verslag van doen. Alvast bedankt voor je medewerking.

Terug naar overzicht