Penari nieuws: placebo bier

Tijdens een van de Penari bieravonden kwam Peter met het begrip Placebo bier aanzetten. Dat is misschien een leuk onderwerp voor een clubavond. Placebo bier… wat is dat eigenlijk?  Het internet vertelt ons dat dit de naam van een alcoholvrij bier van brouwerij Lupulus uit België is. Placebo betekent: een middel zonder werkzame bestanddelen dat kan leiden to vermindering van klachten door vertrouwen in de behandeling.

In het verleden werd ons clubblad regelmatig gevuld met verhalen van Peter Hompe, onder de naam Delirium. Verhalen gerelateerd aan bier maar niet aan het bier maken. Erg vermakelijke verhalen. Placebo bier had ook een titel van hem geweest kunnen zijn.

Met Delirium in het achterhoofd heb ik getracht Placebo bier handen en voeten te geven.

Als hoofdpersoon heb ik Donald gekozen: een (te) oude Amerikaan die alles beter weet maar niks klaarmaakt (en omdat er geen Donalds lid zijn van onze club en ik zo niemand tegen het hoofd stoot).

Placebo Bier

Het ultieme bier voor de brouwer die alles doet — behalve brouwen

Donald dacht dat hij een ambachtelijk, ruig type was. Zo’n man die iets maakt. Iets creëert. Iets dat gist, bruist en schuimt. Totdat hij ontdekte dat maken bestaat uit werken. En daar stopte zijn motivatie abrupt af als een goedkoop tapje op Koningsdag. Maar Donald was niet voor één gat te vangen en dus bedacht hij zijn meesterplan: Brouwen zonder brouwen. Doen zonder doen. Creëren zonder creëren. Een filosofie. een levenswijze. Een revolutie in gemakzucht. Hij noemde het: PLACEBO BIER ‘Het bier dat nergens staat, maar waarvan iedereen denkt dat jij het maakt.’

Donalds brouwhobby begon, zoals veel brouwhobby’s beginnen: met een YouTube-video van een enthousiaste Amerikaan die elk brouwprobleem oploste door meer hop toe te voegen. Vol overtuiging kocht Donald meteen:

• een pan van 30 liter,
• een SG-meter (geen idee waarom),
• een gistvat dat eruitzag alsof het uit Starwars kwam
• en 470 etikettenvellen.

Maar geen grondstoffen. Want dat kostte tijd. En geld. En vooral geen: aandachtsspanne. Dus bleef het bij de spullen. Maar spullen geven een mens een gevoel van productiviteit, zelfs wanneer ze vooral in de weg staan. Donald richtte een complete brouwhoek in. Hij zette ketels neer op strategische plekken die er professioneel uitzagen. Hij plakte thermometers op dingen die geen temperatuur hoefden. Hij hing zelfs een poster op van de moutsamenstelling van een Belgische Tripel. Niemand wist waarom. Ook Donald zelf niet. Hij zei dingen tegen bezoekers zoals: “Dit is mijn maischinstallatie”. Wat in werkelijkheid een oude soeppan was, opzijg ezet  toen hij een keer pasta liet droogkoken. Maar hé: vorm gaat boven functie, zeker bij Placebo Bier. Elke zaterdag startte zijn ritueel. Niet te vroeg natuurlijk, het bleef een hobby, geen roeping. Donald zette water op. Soms liet hij de pan leeg, om ‘energie te besparen’. Hij keek geconcentreerd toe hoe niets gebeurde. Een vaardigheid die hij perfectioneerde.

Hij opende hopzakjes zoals sommigen kruidenzakjes voor in de kast met het beddegoed openen: voor de geur, niet voor het doel. Hopkorrels in een hoedje water. Een geurtje in de lucht. Een brouwillusie in zijn hoofd. Soms zei hij dingen als: “Oei, Cascade is dit jaar echt anders”, terwijl hij naar een theelichtje stond te staren. Meten is weten! De SG-meter zette hij in een glas water. “SG 1.000 precies,” zei hij dan. Elke keer. Pure consistentie. Hij hield zelfs grafieken bij, lijnen die altijd horizontaal waren.

Het gistvat stond in de hoek als een soort stille totem. Donald keek ernaar alsof hij op een wonder wachtte. En toen bedacht hij de SimuleerGisting-Methode. Hij tikte zacht tegen het vat. Blup Even wachten… blup. “Sterke vergisting!”
zei hij trots, terwijl hij notities maakte. Zoals:

• Dag 3: geur van tropisch fruit (van de geurkaars in de woonkamer)
• Dag 5: waterslot blubt intens (van Donald’s tikken)
• Dag 7: klaar om te bottelen (vat nog steeds leeg)

Baanbrekend vond hij het zelf. Voor echte brouwers is botteldag het slotstuk. Voor Donald was het een toneelstuk. Hij zette lege flesjes neer in perfecte rijen. Inspecteerde ze alsof hij kwaliteitscontrole deed. Labelde ze zelfs. De labels waren soms indrukwekkender dan de inhoud ooit zou kunnen zijn. Zoals:

• Ghost Gose – je proeft 'm alleen als je erin gelooft;
• Karma Kölsch – komt vanzelf bij je terug (want je schenkt toch niets weg);
• Zero-Zero Stout – nul alcohol, nul smaak, nul moeite.

De botteldag duurde soms uren. Alles bleef leeg. Alles bleef prachtig. Weet je wat het mooie is van Placebo Bier? Mensen geloven het. Donald nam zijn lege flessen mee naar vriendenavonden. Hij vertelde verhalen over brouwfouten die nooit plaatsvonden. Over gistingstemperaturen die nooit bereikt werden. Over hopgift-schema’s die alleen in zijn hoofd bestonden. En mensen knikten. Mensen vroegen zelfs: “Wanneer kan ik je bier eens proeven?” Donald glimlachte dan ontwijkend. Zoals Placebo Brouwers dat doen. Miste Donald dan niets zoals:

• De echte geur van mout.
• Het echte geblub van een levend gistvat.
• De echte rommel van een echte hobby.
• Het echte gevoel van het eerste glas dat je hebt gemaakt.
• De echte trots die volgt na moeite.

Nee! geenszins maar hij was vooral trots op zijn goede excuus om niets te doen. Twijfels? Op een dag keek Donald naar zijn lege brouwhoek. Naar zijn lege vat. Naar zijn lege flessen. En hij dacht: “misschien… misschien moet ik toch eens écht gaan brouwen.”

Hij pakte de pan. Pakjes mout. Echte gist. Echte hop. Hij stond op het punt om écht te beginnen. En toen…ging hij zitten. Schonk een kant-en-klare Lagunitas  IPA in. Plakte er een Placebo Bier-label op. En zei: “Perfect gelukt.”

Donald ziet zich graag als wetenschapper er haalt er daarom nog even de Wet van Behoud van Energie bij (ter verdediging van zijn placebo bier). Doe je niets, dan blijft alles precies zoals het was. Bij echte brouwers verandert wort continu:

• suiker wordt alcohol,
• gist zet dingen om,
• smaken ontwikkelen,
• temperatuur schommelt.

Maar bij Donald verandert er niets,  geen verspilling! Daarnaast heeft wetenschapper Donald na al zijn observaties het volgende bedacht: B = (I × F) – R, waarbij:

• B = Brouwsucces
• I = Illusie
• F = Fantasie
• R = Realiteit

Hoe groter de illusie en fantasie, en hoe kleiner de realiteit, hoe beter het resultaat. Bij echte brouwers: R = hoog → B = variabel. Bij Donald: R = 0 → B = oneindig.

Donald is voor velen een inspirator en nu ook voor mij. Ik zal Theo en Titus daarom ook vragen of we de brouwcursus kunnen uitbreiden met Placebo brouwen ik denk dan aan de volgende thema's:

• Dry Hoppen met Lucht
• Cold Crashen zonder koude
• Lagering zonder vloeistof
• High Gravity Niks brouwen
• Barrel Aged Vacuum