Afgelopen clubavond 27 februari

Vrijwilligersavond 20 maart

Op 20 maart wordt de 1ste vrijwilligersavond gehouden, alle vrijwilligers zijn hiervoor uitgenodigd. Tijdens deze avond zullen we met elkaar diverse onderwerpen bespreken, denk hierbij aan welke activiteiten wij zouden kunnen gaan
houden/plannen.

In een aantal commissies (met name het clubblad en excursie) kunnen we nog leden/vrijwilligers gebruiken, dus als je iets wilt betekenen voor de vereniging maar je weet niet wat of hoe? Dan kun je bij het bestuur of bij één van de diverse commissieleden terecht voor vragen.

Aankomende clubavond, 27 maart

Op deze clubavond staat de Algemene Leden Vergadering (ALV) op de agenda. Na het programma van de ALV is er de gelegenheid voor de verschillende commissies om een korte toelichting te geven van de activiteiten, de lopende zaken en de eventuele komende zaken in de commissies.

Workshop Bierbrouwen, voorjaar 2026

Voor het voorjaar staat er weer een nieuwe brouwcursus gepland onder leiding van Titus Rinia en Theo van Eijden. De cursus omvat 3 theorie-avonden in Nieuw-Vennep (16, 23 en 30 april), een praktijkdag in Lisserbroek (2 mei) en een afsluitende bottelavond (locatie en datum is afhankelijk van het gistproces van het bier). Voor €90,- ontvangen de deelnemers een uitgebreide instructie, het cursusboek van Adrie Otten, circa 18 flessen van het gebrouwen bier en (voor niet-leden) het lidmaatschap (light, clubblad alleen digitaal) tot het einde van het jaar. Inschrijven kan via de website.

Gezamenlijke brouwdag, 2 mei

Op 2 mei gaan we met elkaar een Hertog Jan Grand Prestige kloon brouwen. Dit recept komt van Chris Talbot en heeft een bijzondere vermelding ontvangen van de meesterbrouwer Micha (Hertog Jan). Men kan vanaf heden zich inschrijven/aanmelden hiervoor.

Zomer Avond Feest 2026

We zijn alweer gestart met de eerste voorbereidingen voor dit jaarlijkse feest. Via deze weg wil het bestuur aan de leden vragen om een bier speciaal hiervoor te brouwen. Als je een bier hebt, geef dit dan door aan één van de bestuursleden dan kunnen we je een vat ter beschikking stellen zodat we dit kunnen tappen op het feest.

Adventkalender 2026

Na een zeer geslaagde editie van 2025, gaat deze commissie weer vol aan de bak om dit met de 2026 editie te gaan overtreffen. Op dit moment is de inschrijving hiervan al geopend via de website. Je kunt je inschrijven via het mailadres: advent@twortwat.nl

En verder: proost op ons allemaal!

Clubavond februari 2026

Het is weer zover, de clubavond. Deze keer is, zoals altijd, door het bestuur weer een prima spreker uitgenodigd en wel Roel Mulder, schrijver van verloren bieren. Hij gaat ons uitleggen wat bok of bock bier is, waar het vandaan komt en het ook laat proeven, Sera en ik zijn er klaar voor.

Het maandbier is deze keer GRODZISKIE, een bier dat we vorig jaar ook al eens als maandbier hadden. Deze keer van Titus Rinia. We tappen het dit keer met de tapset van het 't Wort Wat! Die loopt wat rustiger en met wat minder schuim, dus een iets kortere wachtrij.

De eerste opmerkingen waren veelbelovend en na het tellen van de 21 ingeleverde formulieren is de uitslag 160,65 punten, een gemiddelde van 7.65, dus een prima bier. Al met al een goede opkomst, een leuk verhaal, lekkere bock en maandbier.

Namens het bar team tot de volgende keer.
John & Sera

Het panel

Roanne de Boer is professioneel brouwer bij Klein Duimpje in Hillegom en opgeleid als brouwer bij Stibon en Lentis in Rotterdam. Sinds 2018 is Roanne actief in de brouwerij en sinds de COVIDperiode full-time actief als brouwer. Daarnaast brouwt Roanne ook thuis.

Gery Uytenhaak brouwt ondertussen (samen met partner Ben) 14 jaar bier. Eenmaal bevangen door het brouwvirus heeft Gery de Stibon opleiding gedaan en daarna de opleiding voor bierkeurmeester. Naast sommelier is Gery sinds 2017 bierkeurmeester.

Theo van Eijden brouwt sinds 1996 en is al vele jaren zeer actief binnen de vereniging. Ook Theo is bierkeurmeester.

De vraag van deze maand

Is het nodig om bij gebruik van vloeibare gist het wort te voorzien van extra zuurstof? Hoe doe je dat dan? Is het ook nodig als er een giststarter is gemaakt?

Roanne

Ja, extra zuurstof toevoegen aan de wort is vrijwel altijd aan te raden, zeker bij gebruik van vloeibare gist. Zuurstof helpt de gist namelijk bij het opbouwen van celmembranen (sterolen en vetzuren), waardoor de gist gezond kan vermenigvuldigen en goed kan vergisten. Een aantal redenen om zuurstof toe te voegen zijn dat in de eerste fase van de vergisting gist zuurstof gebruikt om nieuwe gistcellen te maken en sterke celmembranen op te bouwen. Zonder voldoende zuurstof kan de vergisting langer de tijd nodig hebben om op gang te komen, minder ver uitvergisten en meer ongewenste smaken produceren. Dit geldt voornamelijk bij zwaardere bieren en lagers.

Zuurstof kan je gemakkelijk toevoegen door de wort in het gistvat te laten 'kletteren', door te schudden/klotsen met je emmer/vat indien deze te tillen valt.

Het is nog steeds aan te raden om zuurstof toe te voegen als je een giststarter hebt gemaakt, want een giststarter verhoogt wel het aantal actieve cellen, maar vervangt niet de zuurstof in je wort welke de gist nodig heeft om goed te kunnen vergisten.

Gery

Wij gebruiken niet heel vaak vloeibare gist, de afgelopen jaren alleen voor een Mexican lager en de Grodziskie. In beide gevallen hebben we geen extra zuurstof toegediend. Het eindresultaat was toen uitstekend.

Op basis van het artikel over zuurstofinslag in het februarinummer van het clubblad (beslist een aanrader om te lezen als je dat nog niet hebt gedaan) tijdens het brouwen zou je bijna concluderen dat er al zoveel zuurstof in je bier zit, dat extra toedienen niet nodig is.

Wanneer je met vloeibare gist een giststarter wilt maken, is het niet noodzakelijk om zuurstof toe te voegen. Het is dan wel aan te raden om een roerplaat te gebruiken, of als je die niet hebt, regelmatig te schudden.

Theo

Binnen de brouwerswereld laait de discussie over het beluchten van wort met enige regelmaat op. De kernvraag is of het werkelijk noodzakelijk is om extra zuurstof toe te voegen bij het gebruik van vloeibare gist, zeker wanneer er reeds een giststarter is geproduceerd. Hoewel men in de brouwliteratuur vaak hamert op het belang van een verzadigd zuurstofniveau, dwingt de praktijk ons tot een nuchtere heroverweging. Veel brouwers ervaren immers dat een pragmatische aanpak, waarbij complexe apparatuur achterwege blijft, uitstekende resultaten oplevert.

De theoretische noodzaak voor zuurstof vloeit voort uit de behoefte van de gistcel om sterolen en onverzadigde vetzuren aan te maken. Deze stoffen zijn cruciaal voor de opbouw van gezonde celmembranen, wat de gist in staat stelt om zich efficiënt te vermenigvuldigen en een hoge alcoholtolerantie te ontwikkelen. Bij korrelgist is dit proces tijdens de industriële productie al voltooid, waardoor deze gistcellen over voldoende reserves beschikken om direct aan de slag te gaan. Bij vloeibare gistvarianten zijn deze reserves echter beperkter, wat de roep om extra beluchting verklaart.

Wanneer men echter een vitale giststarter maakt, verandert de dynamiek aanzienlijk. In een dergelijke starter vindt de celvermeerdering en de opbouw van reserves al plaats onder gecontroleerde omstandigheden. Het enten van een aanzienlijke hoeveelheid actieve gistcellen reduceert de noodzaak voor verdere zuurstofopname in het hoofdwort. In feite neemt de giststarter de zware taak van de lagfase over, waardoor de gist bij toevoeging aan het wort direct kan overgaan tot de anaerobe vergisting.

In de praktijk blijkt dat de natuurlijke opname van zuurstof tijdens het brouwproces vaak wordt onderschat. Lucht bestaat voor twintig procent uit zuurstof en op het moment dat het wort vanuit de koeler het gistvat in stroomt, vindt er door turbulentie en kletteren al een aanzienlijke gasuitwisseling plaats. Voor veel brouwers die werken met vloeibare gisten van gerenommeerde leveranciers zoals White Labs, volstaat deze passieve beluchting ruimschoots voor een gezonde vergisting. Het toevoegen van zuurstof of lucht via bruissteentjes of flessen met zuivere zuurstof introduceert bovendien extra kosten en complexiteit, terwijl het risico op infecties toeneemt door de extra benodigde handelingen en apparatuur.

De vraag blijft of een intensievere beluchting daadwerkelijk een superieur bier oplevert. Bij bieren met een standaard begin-SG lijkt de winst marginaal, mits de gist in goede conditie verkeert. Alleen bij extreem zware bieren of bij het hergebruiken van oudere gistcellen kan actieve beluchting een zinvolle verzekering zijn tegen een stokkende vergisting. Voor de gemiddelde amateurbrouwer weegt de extra investering in tijd en geld echter zelden op tegen de resultaten die met een eenvoudige, hygiënische werkwijze en een goede giststarter worden behaald.

Middels deze weg wil het bestuur u informeren dat zij voornemens is de contributie per 1-1-2027 te verhogen naar 50 euro per jaar. Dit in verband met stijgende kosten. Zo willen we ervoor zorgen dat de inkomsten en uitgaven in evenwicht blijven. Tijdens de ALV zal over dit voorstel gestemd worden.

Namens het bestuur:
Nico de Boer
Secretaris

Van 17e-eeuwse selfie naar je eigen brouwketel

Stel je voor: het is 1635. Rembrandt van Rijn heeft net een flinke klus geklaard en viert dat met zijn vrouw Saskia in een herberg. Hij pakt zijn penseel en legt het moment vast: een uitbundige toast, een brede lach en een glas bier dat triomfantelijk de lucht in gaat. Dit schilderij, De verloren zoon in een herberg, is eigenlijk de ultieme 17e-eeuwse selfie. Maar voor ons als brouwers roept dat beeld vooral één prangende vraag op: wat zat er in dat glas [1]?

CRAFT, de club van onafhankelijke brouwers in Nederland, besloot dit mysterie niet zomaar te laten rusten. Onder de titel Op zoek naar smaak startten ze in 2022 een zoektocht naar het bier van Rembrandt. Geen stoffige geschiedenisles, maar een wervelende missie om dat historische gevoel te vertalen naar een bier van nu: VROLIJK [1].

De speurtocht: Perry, historici en een ‘soet’ raadsel

De zoektocht werd vastgelegd in een vette documentaireserie van vier afleveringen. Tv-kok Perry de Man trok samen met bierhistoricus Roel Mulder en kunsthistorica Jorien de Vries de archieven in [1].f Ze stuitten op een recept in een oud boekje van Melchior Mels, waarin gesproken werd over een ‘soet’ bier [1].

Nu moet je niet meteen denken aan een mierzoete Radler of een suikerige dubbel. In de 17^e eeuw betekende ‘soet’ namelijk iets heel anders: vriendelijk, aangenaam en zacht [1]. Het team besloot dan ook dat het bier voor de moderne drinker vooral doordrinkbaar en droog moest zijn, maar wel met dat ‘vriendelijke’ karakter. De oplossing? Een slimme mix van kruiden en een heel klein vleugje rookmout, als knipoog naar de herbergen van vroeger, waar altijd wel een vuurtje brandde [1].

Van campagne naar jouw eigen brouwerij

Het leuke is dat CRAFT dit niet voor zichzelf heeft gehouden. Sinds juli 2023 is het officiële recept van VROLIJK voor iedereen beschikbaar [2]. Of je nu een grote brouwerij bent of een enthousiaste hobbybrouwer in de garage: je kunt nu zelf aan de slag met dit stukje vloeibare geschiedenis.

Brouwerijen als Jopen, Gulpener en Rock City gingen je al voor, elk met hun eigen draai eraan [1], [2]. Want dat is precies de bedoeling: het recept is een basis die uitnodigt om te experimenteren. Maak het wat zwaarder voor de winter, of juist lichter voor de zomer. Zolang het maar ‘vrolijk’ blijft [2].

Aan de slag: het recept voor 20 liter

Heb je zin om zelf de ‘Rembrandt onder de brouwers’ te worden? Hieronder vind je het recept, door ons teruggerekend naar een batch van 20 liter [3].

De cijfers

• Stamwort: 14,0 °Plato
• Alcohol: 5,0% ABV
• Bitterheid: 20 EBU
• Kleur: 25 EBC (mooi goud-koperachtig)
• Kooktijd: 60 minuten

De Moutstort (Totaal: ca. 4,93 kg)

Dit bier krijgt zijn karakter door een ongebruikelijke granenmix. Vooral de boekweit en haver geven die typische zachte textuur.

• Pilsmout: 2,16 kg (43%)
• Boekweitmout: 1,24 kg (25%)
• Havervlokken: 1,24 kg (25%)
• Cara 120: 135 g (3%)
• Zuurmout: 149 g (3%)
• Rookmout: 68 g (1%) – Let op: echt maar een snufje voor de sfeer!
• Tip: Gebruik 240 g rijstkaf om te voorkomen dat je filterbed dichtslaat door de haver en boekweit. [3]

Maischen

• 52 °C: 15 min (inmaischen)
• 68 °C: 30 min
• 72 °C: 25 min
• 77 °C: Afmaischen
• Stuur je pH bij naar 5,4 – 5,6 voor het beste resultaat [3].

Koken & Hoppen

• Waterzouten: Voeg bij het begin van de kook 4,8 g CaCl₂ en 0,67 g CaSO₄ toe.
• Hop: 13,3 g Magnum (12,1% α) aan het begin van de kook (60 min) [3].

De ‘Magic’ in de Whirlpool

Dit is waar de geur van de 17^e eeuw om de hoek komt kijken. Laat het wort na het koken afkoelen naar 85 °C en voeg dan toe:

• Steranijs (versgemalen): 4,0 g
• Korianderzaad (versgemalen): 4,0 g
• Laat dit 20 minuten rusten voordat je verder koelt [3].

Vergisting

• Gist: WLP036 (Düsseldorf Alt) is de favoriet voor dit recept.
• Temperatuur: Start op 18 °C, laat het oplopen naar 19 °C en eindig met een diacetylrust op 20 °C.
• Lagering: Als het even kan, geef het bier dan 7 dagen rust op 0 °C. [3]

Waarom je dit moet brouwen

VROLIJK is een bier met een verhaal dat het goed doet op elke verjaardag of clubavond. Het is technisch interessant door de boekweit en de subtiele rook, maar tegelijkertijd heel toegankelijk voor je vrienden die ‘gewoon een lekker biertje’ willen. Dus: poets je ketels, zet een hoed met een veer op en brouw je eigen meesterwerk [1][2]!

Bronnen

1. CRAFT – Campagnepagina Op zoek naar smaak — craftbrouwers.nl/smaak
2. CRAFT – Nieuwsbericht Recept ‘VROLIJK’ bier beschikbaar — craftbrouwers.nl/nieuws/recept-vrolijk-bier-beschikbaar
3. CRAFT – Officiële Recept-PDF Bierrecept CRAFT promocampagne 2022 — craftbrouwers.nl/wp-content/uploads/2022/04/bierrecept-CRAFT-promocampagne-2022.pdf

Elke maand zetten we in Brouwer in Beeld een van onze leden in de schijnwerpers. Want achter elk glas thuis gebrouwen bier schuilt een verhaal. Over hoe het begon, de weg die de brouwer heeft afgelegd, de eigen stijl van brouwen, ups en downs, maar vooral het delen van onze passie: bier brouwen. Deze keer spreken we met Dennis van Rijswijk.

Dennis begon zijn avontuur als hobbybrouwer eigenlijk een beetje per toeval. Rond 2018 woonde de toenmalige voorzitter, Theo, tegenover zijn schoonouders en voor een buurtbarbecue stond er iets bijzonders op het programma: samen bier brouwen. Buurtbewoners mochten komen kijken. Dennis' schoonvader was nieuwsgierig, maar door een ziekte heeft hij vrijwel geen reuk of smaak meer. Daarom vroeg hij Dennis om mee te gaan, “jij houdt toch van bier”.

Wat begon als een ochtendje kijken, bleek een hele dag te worden. Van tien uur 's ochtends tot zes uur 's avonds stond Dennis naast de brouwketel en dronk gezellig bier met Theo, Rob, enkele passanten en later ook Titus. Zijn schoonvader was allang naar huis, maar bij Dennis was de interesse gewekt. Niet lang daarna ging hij op uitnodiging van Theo naar een clubavond van 't Wort Wat!, waar een lezing werd gegeven over Leids bier in de middeleeuwen. Dat was genoeg: hij werd meteen lid.

Het eerste bier dat Dennis zelf brouwde was bescheiden van omvang: een IPA-pakketje van de Hema waarmee je zo’n 3,5 liter bier kon maken in de keuken. Het bier lukte verrassend goed, al realiseerde hij zich wel dat een paar flesjes na al dat werk en geduld eigenlijk wel wat weinig was. Al snel volgde de brouwcursus van de vereniging, die hij als erg waardevol heeft ervaren.

Een duidelijk favoriete bierstijl heeft Dennis niet. Zijn keuze hangt vaak samen met waar hij op dat moment zelf het meeste zin in heeft. Er was een periode waarin zware, dikke stouts favoriet waren, daarna volgde een fase met NEIPA’s en tegenwoordig gaat de voorkeur weer wat vaker uit naar frisse, ‘crispy’ bieren.

Qua installatie brouwt Dennis met een elektrische Brewolution-ketel, een van de bekende alles-in-één systemen, maar met een handig kijkglas aan de buitenkant zodat het volume goed zichtbaar is. Voor de vergisting gebruikt hij een Bigmouth Bubbler, een transparant vat met een brede opening waardoor schoonmaken eenvoudig is. Met een extra deksel kan hij tijdens de vergisting bijvoorbeeld een thermowell gebruiken of hop toe te voegen. Lange tijd vergistte hij in een koelkast in de schuur die via een Inkbird wifi-controller werd aangestuurd. Door ruimtegebrek is die inmiddels verdwenen en de laatste brouwsels zijn vergist op een koele plek zonder actieve temperatuurregeling.

Het beste bier dat Dennis tot nu toe heeft gebrouwen was een Grodziskie tijdens de clubbrouwdag van november 2023. Het werd een uitzonderlijk schoon, fris en smaakvol bier. Tot zijn verrassing bleek er onlangs zelfs nog een restje van dat bier op een clubavond te zijn getapt, zonder dat hij het wist (dat miste natuurlijk de wow-factor van weleer).

Zoals bij veel hobbybrouwers hoort, zijn er ook de nodige leermomenten geweest. De grootste brouwblunder vond plaats toen hij voor het eerst met zijn nieuwe Brewolution ging brouwen. Het was 14 februari, de verjaardag van zijn schoonvader, en Dennis dacht nog snel even een bier te kunnen brouwen voordat ze daar gingen eten. Les één: neem de tijd.

Tijdens het maischen ging het mis toen hij de moutkorf optilde: de bodem viel eruit en alle granen belandden in het wort. Met hulp van Theo en een paar grote pannen kon hij het proces nog redden. Maar daarmee was het avontuur nog niet voorbij. Het koken gebeurde binnen, bij een open raam, zonder goede afzuiging. Uiteindelijk droop het condenswater van het pas gestucte plafond en de muren van de keuken. Dat leverde thuis ook enige ‘overkookverschijnselen’ op. Alsof dat nog niet genoeg was haalde Dennis tijdens het schoonmaken ook nog zijn vinger open aan een scherpe rand. Gelukkig kon zijn vrouw Wendela haar EHBO-vaardigheden inzetten. Sindsdien is de belangrijkste les: brouwen doe je buiten of buitenshuis.

Als het om techniek gaat, houdt Dennis het graag praktisch. Voor hem staat één ding bovenaan: schoonmaken. Daarna komt temperatuurcontrole tijdens de vergisting. Pas daarna volgen alle mogelijke optimalisaties zoals waterbehandeling of andere technische verfijningen.

Zijn inspiratie haalt hij uit verschillende bronnen. Natuurlijk van de club en mede-brouwers, maar ook van internet – vooral YouTube. Hij noemt zichzelf daarom graag een ‘YouTube-brouwer’. Tegelijkertijd weet hij inmiddels ook dat kijken en doen twee verschillende dingen zijn.

Stel je een Nederland voor waarin de bierkaart nog een overzichtelijke, bijna monotone lijst van pilseners was en de horizon werd getekend door slechts 29 brouwerijen. In die verstilde bierwereld van eind jaren tachtig was daar plotseling Michael Jackson, de legendarische ‘Beer Hunter’. Met zijn kenmerkende passie en diepgaande kennis nam hij de kijker in zijn Discovery-serie mee op een zintuiglijke ontdekkingsreis die de basis legde voor de huidige waardering van speciaalbier. Het bekijken van deze zes afleveringen, die nu integraal op YouTube te vinden zijn, voelt als het ontkurken van een zeldzame, gerijpte fles: de beelden zijn doordrenkt van historie, karakter en een onvervalste liefde voor het brouwersambacht.

Deze serie is veel meer dan een droge documentaire; het is een ode aan de vloeibare cultuur. Wie de afleveringen bekijkt, proeft bijna de moutige dampen die opstijgen uit de koperen ketels en voelt de pioniersgeest van die tijd. Vooral de beelden van de Nederlandse bodem zijn een traktatie voor de fijnproever. Het is fascinerend om de jonge, bijna rebelse energie van brouwerij ’t IJ in Amsterdam te zien, lang voordat de stad overspoeld werd door microbrouwerijen. De overgang naar de serene, gewijde stilte van de trappistenmonniken in de Koningshoeven biedt een prachtig contrast; hier wordt bier niet simpelweg geproduceerd, maar met een bijna spirituele toewijding tot leven gewekt.

Voor wie houdt van de verhalen achter het glas, is deze reeks een absolute must. De afleveringen nodigen uit om met een goed glas bier in de hand achterover te leunen en te genieten van de poëtische manier waarop Jackson de ziel van elke bierstijl blootlegt. Van de mistige valleien in België tot de historische kelders in Bohemen: elke minuut ademt authenticiteit. Laat deze kans niet liggen om de wortels van de moderne biercultuur te herontdekken en geniet met volle teugen van deze nostalgische, maar bovenal smaakvolle reis door de tijd.

• Deel 1: California pelgrimage (https://youtu.be/OJJsrNUKRZw?list=PLAvEKxWI-6vSYgondk4rTzeURcS4kgkzJ)
• Deel 2: Best of British (https://youtu.be/0x8lXo5xjoQ?list=PLAvEKxWI-6vSYgondk4rTzeURcS4kgkzJ)
• Deel 3: Bohemian Connection (https://youtu.be/R-3IByZ1F3o?list=PLAvEKxWI-6vSYgondk4rTzeURcS4kgkzJ)
• Deel 4: The Fifth Element (https://youtu.be/PnwnEStukcs?list=PLAvEKxWI-6vSYgondk4rTzeURcS4kgkzJ)
• Deel 5: Burgundies of Belgium (https://youtu.be/vSTBTLeDXnY?list=PLAvEKxWI-6vSYgondk4rTzeURcS4kgkzJ)
• Deel 6: Our Daily Beer (https://youtu.be/2U4vCjEbxHI?list=PLAvEKxWI-6vSYgondk4rTzeURcS4kgkzJ)

In februari zijn Patricia en ik afgereisd naar Zuid Afrika, waar wij een rondreis hebben gemaakt langs de Garden Route. Één van de plaatsen die wij hierbij aandeden was George in de Zuid Afrikaanse provincie West-Kaap. Het gebied rondom George is overigens het hopproductiegebied van Zuid Afrika.

Zoals altijd gingen wij onderweg op zoek naar interessante bieren en vonden wij een hele leuke brouwerij met taproom genaamd Outeniqua Brew Co. De brouwerij heeft een capaciteit van 6.000 liter per maand en doet dit op een oppervlakte van ongeveer 100 m².

Outeniqua Brew Co is maatschappelijk betrokken bij diverse activiteiten en organiseert jaarlijks ook de George Beer Mile Run, waarbij je eerst een biertje nuttigt, vervolgens 400 m rent, wederom een biertje nuttigt, weer 400 m rent en dat alles nog twee keer. Een mooi initiatief om bierdrinkers aan hun gezondheid te laten werken. De medaille voor deelname was in de vorm van een grote flessenopener, welke ook daadwerkelijk als zodanig te gebruiken is. Wat een mooie beloning. Na een kleine rondleiding door de brouwerij en een leuk gesprek, hebben wij nog enkele bieren meegenomen om te nuttigen op ons verblijf.

Na vertrek hebben we van de gelegenheid gebruik gemaakt om bij SAB Hop Farms een kilo Southern Sublime mee te nemen voor thuis. Southern Sublime wordt beschreven als scherp geurend met tonen van ananas, citrus, mango, pruimen, gras, kruiden, hout en hars. Dus uitstekend te gebruiken voor intens hoppige bieren zoals een West Coast IPA. Zo hebben we nog enige smakelijke toekomstige herinneringen in het vooruitzicht aan onze reis door Zuid Afrika.

Afgelopen januari hebben we ons tweede voorjaars/zomerbier, Zonnedauw, gebrouwen. Dinsdag 3 maart was het zover, het bier was gereed om te bottelen. Bij de Noord-Hollandse brouwerij in Uitgeest had Edwin (BrewEd) alles in gereedheid gebracht om  de Zonnedauw te bottelen. Marc en Rob waren erbij voor de hand- en spandiensten.

Na eerst een bak koffie genomen te hebben om bij te komen van de lange reis naar de brouwerij. Alles was gereed om te bottelen. Eerst de 75cl daarna de 33cl flesjes. Voor we begonnen hebben we het flesje met Zonnedauw geproefd. Edwin had een paar weken terug al een flesje gemaakt met 9 gram suiker per liter. 

De smaak: heerlijk, een mooie kleur en een zeer fijne, zachte schuimkraag. De smaak van blond, maar een mooi stevig bittertje in de afdronk. En vooral niet vergeten; zeer goed doordrinkbaar. 

Hier een kleine sfeerimpressie van wat er die dinsdag is gebeurd en wat niet had mogen gebeuren…

We waren dus heerlijk aan het bottelen, eerst de 75 cl flessen en daarna de longnecks van 33 cl. Op een gegeven moment waren de etiketten op van de 33 cl flesjes. Maar het afvulapparaat bleef maar vol. Ach, hebben waarschijnlijk iets meer dan 500 liter gebrouwen, dus we draaiden even door.

Totdat Edwin plots de afvullijn uitzet en even tot 10 ging tellen… nou, tot 100 denk ik. Het was stil in de brouwerij, hartslag naar de 200. Ed vertelde dat we het verkeerde bier gebotteld hadden. In het bottel-vat had hij het verkeerde bier overgepompt. Oeps, foutje. Op zich niet erg, wel lastig. Het bier was wel gereed om te bottelen, maar niet in onze flesjes met ons etiket. Dit wordt later opgelost. We zijn wel doorgegaan met afvullen, het bleek dus om 1100 liter te gaan en niet de 500 liter Zonnedauw. Al met al een enerverende middag, waar je ziet dat ook de beste brouwers een foutje kunnen maken en hoe je leert dit op te lossen.

Dus vroeg Edwin om op zaterdag 7 maart de Zonnedauw echt af te vullen. Dat kwam ook mooi uit, omdat Chris, die het recept had gemaakt, terug was van vakantie. Zo geschiedde, zaterdag waren Marc, Chris, de broertjes van Twin Brewery aanwezig om de Zonnedauw af te vullen. Genoeg handjes en ervaring om de 500 liter nu echt af te vullen. 

Met warme brouwersgroet,
de clubbiercommisie

Naam zegt minder over kleur dan veel mensen denken

Een veelgemaakte denkfout is dat ‘weizen/weisse’ op wit zou wijzen. Weizen betekent simpelweg tarwe (van het Duitse Weizen). Het woord heeft dus in de kern niets met de kleur van het bier te maken. Veel weizens zijn juist donkergeel tot oranjeachtig, soms zelfs amberkleurig, afhankelijk van filtratie en moutkeuze. Ook witbier verwijst indirect naar tarwe. In oudere taalvormen heette tarwe ‘weit’; via verbastering werd dat ‘wit’. Toch past bij witbier wél vaker het beeld van ‘licht’: het is doorgaans bleekgeel, vaak troebel, en gemiddeld lichter van kleur dan een klassieke (Hefe-)Weizen.

Tarwegebruik: gemout versus ongemout

• een zachte, ‘graanachtige’ indruk
• een romige textuur,
• een blijvende troebelheid en een volle schuimkraag,
• en in combinatie met de gist vaak een frisse, licht zurige levendigheid.

• veel schuimstabiliteit,
• een typisch broodachtig, licht zoetig graankarakter,
• en vooral een stevig podium voor het uitgesproken gistprofiel dat weizen zo herkenbaar maakt.

Gist: het echte ‘handtekeningverschil’ in aroma

Wie ooit een weizen blind geproefd heeft, kent vaak meteen het belangrijkste aroma: banaan en soms kauwgom-achtige fruitigheid. Dat komt niet primair door fruit of toevoegingen, maar door de weizengist, die specifieke esters produceert. Een klassiek voorbeeld dat vaak genoemd wordt is de Weihenstephan-gist, beroemd om dat typische profiel. Bij witbier ligt het aromatische zwaartepunt anders. Veel witbieren worden vergist met Belgische witbiergist, die:

• een friszure indruk kan geven,
• de smaak ‘droger’ en sprankelender laat overkomen,
• en daardoor sterk bijdraagt aan de doordrinkbaarheid.

Toevoegingen: Reinheitsgebot vs. Belgische vrijheid

Hier zit een cultureel verschil dat je bijna letterlijk kunt proeven. Weizen valt onder de Duitse traditie van het Reinheitsgebot (sinds 1516). In de klassieke interpretatie betekent dit: bier wordt gebrouwen met water, gist, hop en (tarwe- en gerste-)mout. Kruiden en specerijen zijn daarbij niet de bedoeling. Witbier kent juist wél een traditie van toevoegingen. Kenmerkend zijn:

• koriander, voor een kruidige, citrusachtige frisheid,
• en curaçao-/sinaasappelschil, die voor een lichtbitter citrusaccent en aroma zorgt.

Daarom smaakt witbier vaak ‘citrus-kruidig’ en weizen eerder ‘fruitig door gist’.

Varianten: witbier is vrij uniform, weizen een familie

In het dagelijks gebruik bedoelt men met witbier meestal één vrij herkenbare stijl: een verfrissend, troebel tarwebier met een alcoholpercentage rond 4,5–5%. Er bestaan uitzonderingen, zoals een Grand Cru-achtige variant die sterker en volmondiger is, maar het spectrum blijft relatief overzichtelijk. Weizen is daarentegen een stijl met meerdere duidelijke vertakkingen:

• Kristallweizen: gefilterd, dus helderder en strakker van indruk.
• Dunkelweizen: met donkerdere (soms geroosterde) mouten, waardoor je meer karamel- en broodtonen krijgt.
• Hopfenweizen: met extra hop, dus meer hoparoma en bitterheid naast het gistprofiel.
• Weizen Eisbock: een geconcentreerde, zwaardere variant (door toepassen van de ‘ijsbok’-techniek), met veel intensiteit.

Wie ‘weizen’ zegt, zegt dus niet automatisch één smaakprofiel, maar een breed palet binnen dezelfde tarwetraditie.

Geschiedenis: bijna uitsterven en toch terugkomen

De geschiedenis van beide stijlen laat een opvallende parallel zien: ze waren oud en populair, raakten in het slop, en maakten daarna een comeback. Witbier gaat terug tot de Middeleeuwen, maar verloor in de 20^e eeuw sterk aan populariteit. Het absolute dieptepunt kwam toen in Hoegaarden de laatste witbrouwerij de deuren sloot. Dat witbier vandaag nog springlevend is, is voor een groot deel te danken aan Pierre Celis, die in de jaren zestig met brouwerij De Kluis witbier weer nieuw leven inblies.

De tarwebiergeschiedenis die naar Weizen leidt, gaat zelfs zeer ver terug: er zijn sporen van tarwebier-achtige brouwsels van duizenden jaren oud gevonden in het gebied dat nu met Irak wordt geassocieerd. Maar het moderne beeld van weizen hoort bij Beieren, rond München. Lange tijd speelden adellijke rechten op het brouwen van weizen een economische rol. Toen pils in de 19^e eeuw terrein won, zakte de populariteit. In 1872 kwamen de brouwrechten in handen van brouwmeester Georg Schneider, die wél toekomst zag in weizen. Ook weizen kende een dieptepunt halverwege de 20^e eeuw, maar vanaf de jaren zestig nam de vraag weer toe. Tegenwoordig is weizen goed voor ongeveer 10% van de Duitse bierconsumptie, en de stijl is wereldwijd geliefd.

Iconische voorbeelden

Bij witbier is Hoegaarden het ijkpunt: het merk is voor veel mensen bijna synoniem geworden met de stijl. Andere voorbeelden zijn Korenwolf (Gulpener) en Witte Trappist (La Trappe).

Bij weizen denk je al snel aan Beieren en aan klassieke producenten. Weihenstephaner Hefe Weiẞbier geldt vaak als stijlicoon, mede omdat Weihenstephan bekendstaat als de oudste brouwerij ter wereld (opgericht in 1040). Schneider Weiẞe is historisch minstens zo relevant. Verder zijn Erdinger, Paulaner en König Ludwig bekende namen. In Nederland zijn Grolsch Weizen en Brand Weizen toegankelijke referenties.

Hieronder alvast de  twee wedstrijdbieren voor 2026.

Irish Dry Stout

Algemene kenmerken

De Irish Dry Stout is een bovengistend erg donker, gebrand, bitter, romig bier.

Uiterlijke kenmerken

Zwart tot donker bruin, helder (soms enige tweeschijn) maar meestal ondoorschijnend bier met een lang staande romige schuimkraag die beige tot bruin van kleur is.

Geurassociaties

Overheersende gebrande moutgeur met mogelijk een beetje koffie en/of chocolade. Het aroma van donkere mout kan wat zurig overkomen. Fruitigheid en hop aroma’s ontbreken in de geur.

Basissmaak

Bitter tot zeer bitter, soms licht zurig en soms iets zoutig.

Smaak

Een bittere tot zeer bittere gebrande-mout-smaak, mogelijk iets zurig. Dropachtig, droog. Een lichte hopsmaak van Engelse hopsoorten (East Kent Goldings) is toegestaan.

Body

Dun.

Mondgevoel

Een dun bier met een romig karakter en een matige hoeveelheid koolzuur. Soms licht samentrekkend door de donkere mouten maar moet zeker niet scherp zijn.

Nasmaak

Moutbitter (donkere mout) en hopbitter die lang blijven hangen, zeer droog.

Opmerkingen

Het overheersende aroma en de smaak van donkere mout zijn afkomstig van geroosterde gerst. Er zijn erg weinig restsuikers aanwezig. Er wordt veel hop gebruikt.

Technische kenmerken

Barley Wine Engels & Amerikaans

Algemene kenmerken

Een Barley Wine is een bovengistend van oorsprong Engels biertype met 8,5 tot 12,0 Vol% alcohol.

Uiterlijke kenmerken

Goud tot amberkleuring. Helder, tweeschijn is toegestaan. Laag tot middelmatig koolzuurgehalte. De schuimkraag is vaak minder stabiel door het hoge alcoholgehalte.

Geurassociaties

Sterk moutig. Complexe brood-, toast, honing-, karamel- en/of nootachtige moutaroma's. Middelmatige tot hoge fruitigheid, die vaak doet denken aan gedroogd fruit. Hoppig, soms wordt dryhopping toegepast. Amerikaanse versies hebben een uitgesproken citrus-hopkarakter. In oudere versies kunnen sherry-, wijn- of port-achtige aroma's voorkomen. Iets diacetyl is toegestaan, maar het mag nauwelijks boven de geur- of smaakdrempel uitkomen.

Basissmaak

De basissmaak is zoet en bitterig, Amerikaanse versies zijn bitter tot zeer bitter.

Smaak

Complexe brood-, biscuit-, karamel- en/of nootachtige moutigheid. Moutige zoetheid, bitterig tot bitter. De balans varieert tussen zoetig/moutig en bitter, waarbij bij Amerikaanse versies de bitterheid overheerst. Fruitig, vaak met impressies van gedroogd fruit. Complexe alcoholische smaken, maar nooit branderig, scherp of oplosmiddelachtig. Verouderingssmaken (sherry-, wijn- of portachtig) zijn toegestaan. Iets diacetyl is toegestaan.

Body

Body is zeer vol.

Mondgevoel

Het mondgevoel is vol, plakkerig en alcoholwarmend. Koolzuurprikkeling is laag niet gewenst.

Nasmaak

Complexe moutigheid en zoetig tot zoet, maar vaak minder zoet dan de basissmaak. Bitterig, fruitig en alcoholwarmend, maar niet branderig of scherp. Amerikaanse versies zijn bitter en minder complex.

Opmerkingen

Amerikaanse versies zijn hoppiger, bitterder maar hebben minder complexe moutsmaken dan Engelse versies.

Technische kenmerken

Aanmelden

Zoals gebruikelijk kun je de wedstrijdbieren vanaf eind augustus via de website aanmelden.

• Wedstrijdbieren: Irish dry stout (B) Barley wine (C)
• Wedstrijdklasse A – C  en lichte bieren van klasse V
• Wedstrijdklasse B – D  en donkere bieren van klasse V

Inleveren wedstrijdbieren

Op de clubavond van oktober.  

Keuring van de wedstrijdbieren  

Op de clubavond van november.

Prijsuitreiking

Op de clubavond van december.