Grape Ale

Grape Ale, Een nieuwe bierstijl uit Italië

Italië staat wereldwijd bekend om zijn wijncultuur, maar heeft de afgelopen decennia ook een eigen bierstijl ontwikkeld: de Italian Grape Ale (IGA). Deze bijzondere bierstijl ontstond in Italië uit de samengang van twee kenmerkende producten van het land: bier en druiven. Italiaanse brouwers gebruiken daarbij druiven, druivenmost of afgeleide druivenproducten tijdens het brouw- of vergistingsproces.
Een Italian Grape Ale is geen mengsel van bier en wijn. Het is een gebrouwen en vergist bier waarin de druif een wezenlijk onderdeel vormt van het smaak- en aromaprofiel. De gebruikte druivensoort bepaalt in belangrijke mate het karakter: witte druiven kunnen tonen van perzik, peer, abrikoos of ananas geven, terwijl rode druiven eerder aroma’s van kers, aardbei en ander rood fruit bijdragen. De mout, hop en gist blijven doorgaans op de achtergrond, zodat de druif centraal staat.
De stijl biedt brouwers veel ruimte voor interpretatie. Er kan worden gewerkt met witte of rode druiven, verse most, sap, schillen of ingekookte most. De toevoeging kan plaatsvinden tijdens het koken, de hoofdvergisting, de nagisting of de rijping. Daardoor varieert een Italian Grape Ale van fris en lichtvoetig tot complex, krachtig en wijnachtig. Ook houtrijping, wijngist, gemengde vergisting en een lichte zuurgraad behoren tot de mogelijkheden, zolang de druif herkenbaar blijft en de overige kenmerken het fruit niet overheersen.
De Beer Judge Certification Program (BJCP) erkent Italian Grape Ale als X3: Italian Grape Ale, een lokale stijl binnen Appendix B van de richtlijnen. Buiten Italië wordt de stijl vaak aangeduid als Grape Ale. In de BJCP-richtlijnen van 2021 is daarnaast 29D: Grape Ale opgenomen als internationale stijl, geïnspireerd op het Italiaanse voorbeeld. 

BJCP Stijlrichtlijn: X3 Italian Grape Ale (Appendix B: Local Styles)
Algemene indruk: Een soms verfrissende, soms meer complexe Italiaanse ale die wordt gekenmerkt door verschillende druivenvariëteiten.

Aroma: Aromatische kenmerken van een specifieke druif moeten waarneembaar zijn, maar mogen de overige aroma's niet overheersen. Het druivenkarakter moet aangenaam zijn en mag geen gebreken vertonen zoals oxidatie. Het moutkarakter is doorgaans terughoudend en mag geen gebrand, stout-achtig profiel vertonen. Hoparoma  kan variëren van medium-laag tot afwezig. Sommige voorbeelden kunnen een iets wild karakter vertonen, omschreven als boerenerf, aards of bokkig, maar dit mag niet zo intens zijn als in een lambiek of fruitlambiek. Geen diacetyl.

Uiterlijk: De kleur kan variëren van licht goud tot koper, hoewel sommige voorbeelden bruin kunnen zijn. Een roodachtige of robijnrode kleur is meestal te danken aan het gebruik van rode druivenrassen. Witte tot roodachtige schuimkraag met doorgaans een medium-lage retentie. De helderheid is over het algemeen goed, maar enige troebelheid kan aanwezig zijn.

Mondgevoel: Een medium-hoge koolzuurverzadiging versterkt de aromawaarneming. De body varieert over het algemeen van laag tot medium, waarbij enige aciditeit kan bijdragen aan een verhoogde perceptie van droogheid. Zwaardere varianten kunnen enige alcoholwarmte vertonen, evenwel zonder scherp of oplosmiddelachtig aan te voelen.

Kenmerkende ingrediënten: Pilsmout in de meeste gevallen of een bleke basismout met eventueel wat speciaalmouten. Het druivenaandeel kan oplopen tot 40% van de totale storting. Druiven of druivenmost, soms langdurig gekookt voor gebruik, kunnen in verschillende stadia worden toegevoegd: tijdens het koken of, meer gebruikelijk, tijdens de hoofd- of nagisting. Gist kan een neutraal profiel tonen of een fruitig en kruidig karakter hebben (Engelse en Belgische stammen). Wijngist kan eveneens worden ingezet, al dan niet in combinatie met andere gisten. Hopvariëteiten uit de Oude Wereld, voornamelijk Duits of Engels, worden in bescheiden hoeveelheden gebruikt om het bier niet overmatig te typeren.

Karakteristieken:

• Bitterheid: 6 – 30 IBU
• Kleur: 8 – 50 EBU
• Begin SG: 1.045 – 1.100
• Eind SG: 1.005 – 1.015
• Alcoholpercentage: 4,5 – 12,0% vol.

Recept: Birra all'Uva (Klassieke Blonde Italian Grape Ale)
Dit recept is ontworpen voor een brouwvolume van 20 liter en combineert een neutrale, elegante moutbasis met het aromatische karakter van witte wijndruiven.

Specificaties:

• Brouwvolume: 20 liter
• Begin SG (wort vóór toevoeging most): 1.054 (13,3 °P)
• Geschat eind SG: 1.008 (2,0 °P)
• Bitterheid: 15 IBU
• Alcoholpercentage: circa 7,0% vol. (inclusief vergistbare suikers uit de most)

Grondstoffen:

Stort

• 4,0 kg Pilsmout (circa 80% van de graanstort)
• 0,7 kg Tarwemout (circa 14%)
• 0,3 kg CaraPils / Dextrinemout (circa 6%)

Wijntoevoeging

• 4,0 liter verse, ongepasteuriseerde most van witte druiven (bijvoorbeeld Garganega, Sauvignon Blanc, Pinot Grigio of Chardonnay), toegevoegd tijdens de hoofdgisting.

Hop

• 25 g Hallertau Mittelfrüh (4,0% alfazuur) – 60 minuten meekoken (ca. 12 IBU)
• 15 g Saaz (3,5% alfazuur) – 10 minuten meekoken (ca. 3 IBU)

Gist

• Een neutrale ale-gist met een hoge vergistingsgraad (bijvoorbeeld Fermentis SafAle US-05, LalBrew Nottingham of een droge champagne-/wijngist zoals Lalvin EC-1118 voor een drogere afdronk).

Brouwproces

1. Beslaan en Maischen: Maisch de geschrote mouten in met 15 liter water op 65 °C voor een droge, vlot doordrinkbare basis. Houd deze rust 60 minuten aan om een hoog aandeel vergistbare suikers te verkrijgen. Verhoog de temperatuur vervolgens naar 78 °C voor het uitmaischen (5 minuten).
2. Spoelen en Koken: Spoel het bostel met water van 78 °C tot het gewenste kookvolume is bereikt. Kook het wort gedurende 60 minuten. Voeg de bitterhop toe bij aanvang van de kook en de aromahop tijdens de laatste 10 minuten.
3. Koelen en Eerste Vergisting: Koel het wort direct na het koken terug naar 18 °C. Belucht het wort zorgvuldig, ent de geselecteerde gist en laat de hoofdvergisting starten bij 18–19 °C.
4. Mosttoevoeging: Voeg op de derde dag van de actieve hoofdgisting (wanneer de hevigste turbulentie voorbij is) de gepasteuriseerde of vers geperste druivenmost geleidelijk toe aan het gistvat. Laat de temperatuur rustig oplopen naar 20–21 °C zodat de gist zowel de wort- als de druivensuikers volledig kan verwerken.
5. Lagering en Bottelen: Geef het bier na afloop van de gisting minimaal twee tot drie weken rust bij lagere temperaturen (tussen 4 en 10 °C) om het bier te klaren en de tannines te laten versmelten. Bottel vervolgens met circa 6 gram suiker per liter voor een gemiddelde, champagne-achtige pareling die het fruitige aroma fraai accentueert.

Bronnen
Beer Judge Certification Program. (2021). X3. Italian Grape Ale. BJCP Style Guidelines,  BJCP – X3 Italian Grape Ale.
Sauers, C. (2026, 10 augustus). Style School: Where Grape Meets Grain, the Italian Way. Craft Beer & Brewing. Craft Beer & Brewing.
Strong, G. (z.d.). Grape Ale: Pyment’s beery cousin. Brew Your Own.
Maestrelli, M. (2021, 17 februari). Grape News — How a New Generation of Italian Brewers Created Italian Grape Ale. Good Beer Hunting.